Op 4 maart 1848, na drie lange jaren van politieke activiteit, werden Karl Marx en zijn gezin in Brussel gearresteerd en kregen ze het bevel België te verlaten. Hij was in 1845 in Brussel aangekomen, nadat hij vanwege zijn revolutionaire activiteiten uit Frankrijk was gedeporteerd. Marx zou België omschrijven als “een paradijs voor de rijken en een hel voor de armen”. Aangezien de kapitalistische productie en daarmee de tegenstelling tussen de uitgebuite en de bezittende klasse nog steeds niet is opgelost, geldt deze beschrijving van ons land nog steeds.
Brussel hielp hem dus zijn ideeën vorm te geven en de theorieën en praktijk verder te ontwikkelen die de arbeidersbewegingen over de hele wereld zouden beïnvloeden. Tijdens zijn verblijf hier gaf Marx les in politieke economie, schreef hij voor een Duitstalige Brusselse krant en hield hij talrijke openbare toespraken waarin hij arbeiders educeerde over hun uitbuiting door de monarchie en de heersende klasse. Samen met Friedrich Engels ontwikkelde hij de grondslagen van de wetenschappelijke socialistische theorie en schreef hij het eerste ontwerp van het communistisch manifest, een van de meest invloedrijke teksten in de geschiedenis van de mensheid.
Toen in 1848 revolutionaire bewegingen zich over Europa verspreidden, beschuldigden de Belgische autoriteiten hem ten onrechte van een plan om met een groot geldbedrag wapens te kopen voor een kleine groep revolutionairen. Hij werd gearresteerd en kreeg 24 uur de tijd om het land te verlaten. Later schreef hij over zijn dagen in Brussel en zijn visie op een Belgische republiek:
“Het Belgische volk is republikeins. De enige Leopoldisten (monarchisten) zijn de grote burgerij, de landadel, de jezuïeten, de ambtenaren en de ex-Fransen die, verdreven uit Frankrijk, nu aan het hoofd staan van het Belgische bestuur en de pers.”
De geschiedenis leert ons dat arbeidersstrijd en de onderdrukking hiervan door het kapitaal niets nieuws zijn in België. Van de uitzetting van Marx in 1848 tot de huidige repressie van progressieve politieke bewegingen en organisaties, in het bijzonder Palestijnse activisten, vakbondsorganisatoren en antifascistische militanten. Het patroon blijft hetzelfde: wie het kapitalistische systeem uitdaagt, wordt met geweld geconfronteerd en beroofd van zijn democratische rechten.
Onze weg vooruit is om de strijd van Marx voor de arbeidersklasse voort te zetten, niet om een utopisch paradijs voor ogen te houden, maar om van België een socialistische republiek te maken waar de arbeidersklasse in waardigheid kan leven, met politieke en economische controle over hun leven.